soL İlk olarak 21 Ekim 2004’te İspanya Başbakanı Luis Zapatero’nun, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda yaptığı bir konuşmada gündeme gelen Medeniyetler İttifakı’nın çalışmalarını yönlendirme görevi 20 kişiden oluşan “Yüksek Düzeyli Grup”a verilmiş durumda. Fakat bu 20 kişinin çoğunluğu grubun şimdiye kadar yaptığı dört toplantının hiçbirine katılmadı.

Yüksek Düzeyli Grup’un Asya ve Afrikalı üyelerinin hemen hepsinin Batı ülkelerinde eğitim görmüş olmaları dikkat çekiyor. Yine neredeyse hepsi BM ve Dünya Bankası gibi örgütler bünyesinde ya da ayrı olarak birçok uluslararası örgüte üye. Grubun ABD ve Avrupalı üyeleri ise din ve özellikle İslam üzerine çalışmalarıyla öne çıkmış isimler.

Eşbaşkanlar akademisyen
Yüksek Düzeyli Grup eşbaşkanlarından Federico Mayor Zaragoza, İspanyol bir akademisyen. Eğitim Bakanlığı da yapan Mayor, 1987 ile 1999 arasında Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü’nün (UNESCO) başkanlığını yaptı. Mayor’un, özellikle ’80 sonrası izlediği politikalarla tepki toplayan ve yoksulluk, açlık gibi olguların nedenlerini gizleyici bir politika izlemekle eleştirilen UNESCO’nun başında oldukça kritik yıllarda görev yapmış olması dikkat çekiyor. Bu dönemde geliştirilen “Barış Kültürü Programı” bu anlayışın çarpıcı bir örneği olarak gösteriliyor. Barış Kültürü Programı dört konu üzerinde odaklanıyor: barış için eğitim; insan hakları ve demokrasi; izolasyon ve yoksulluğa karşı savaş; kültürel çeşitliliğin ve kültürlerarası diyaloğun korunması; çatışmaların önlenmesi ve barışın güçlendirilmesi.

Yüksek Düzeyli Grup’un Türkiyeli eşbaşkanı Mehmet Aydın 2002 seçimlerinde AKP listesinden parlamentoya girmiş bir ilahiyat profesörü. 1993-1999 arasında Dokuz Eylül Üniversitesi’nde İlahiyat Fakültesi Dekanlığı yapan Aydın, Abdullah Gül hükümeti döneminde de Diyanetten Sorumlu Devlet Bakanlığı görevini yürütmüştü.

Batı’nın sevdiği isimler
Yüksek Düzeyli Grup’ta eski İran Devlet Başkanı Muhammed Hatemi, Katar emirinin resmi eşi Muzah Bint Nasır Al Missned; Hollanda’da öğretim üyeliği yapan Dünya Bankası danışmanlarından Mısırlı İsmail Serageldin, Güney Afrikalı Rahip Desmond Tutu, eski Fransa Dışişleri Bakanı Hubert Verdine, dinler üzerine çalışmalarıyla tanınan İngiltere’den Karen Armstrong, İslam ve uluslararası ilişkiler üzerine çalışmalarıyla bilinen John Esposito, Yahudi din adamı Arthur Schneier, Endonezya'dan Ali Alatas, Rusya’dan Vitali Naumkin ve Çin'den Pan Guang gibi isimler bulunuyor.

Bu kişilerden eski İran Devlet Başkanı Muhammed Hatemi özellikle dikkat çekiyor. Devlet başkanlığı döneminde “reformcu” kişiliğiyle dikkat çeken ve Batı’nın gözdesi olan Hatemi, görevi sona erdikten sonra uluslararası ilişkilerde etkili bir rol oynamayı sürdürüyor. Özellikle ABD ve Avrupa’nın destek verdiği girişimlerle gündeme gelen Hatemi halen kendi kurduğu ve İsviçre’nin Cenevre kentinde ve İran’da büroları bulunan “Medeniyetler arası diyalog için uluslararası merkez” adlı sivil toplum örgütüyle çalışmalar yürütüyor. Hatemi Eylül ayında yaptığı ABD gezisi ve bu sırada yaptığı ABD ile İran arasında diyalog kurulması çağrısıyla gündeme gelmişti.

ABD memnun
Medeniyetler İttifakı Girişimi’ni başlatan İspanya, Temmuz 2005’te Türkiye’ye eşbaşkanlık önerisinde bulundu. Ardından 14 Temmuz 2005’te Medeniyetler İttifakı Girişimi’nin resmen başlatıldığı açıklandı. Türkiye’nin de dahil olmasından sonra, girişimin başkanlığını üstlenen İspanya ve Türkiye’ye ABD'den tebrik mesajları gelmişti.

ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Sean McCormack “Biz, Başkan Bush’un özgürlük ve demokrasi için uğraşanların desteklenmesi yönündeki gündemini uygularken, diyaloğun güçlendirilmesi gerektiğine kesinlikle katılıyoruz. Büyük Ortadoğu Projesi, müslüman toplumlarla diyalog ve işbirliği için mevcut bir çerçeveyi oluşturuyor. ‘Medeniyetler İttifakı’nın bu projeye katkısını memnuniyetle karşılıyoruz” şeklinde konuşmuştu.