soL Geçtiğimiz hafta başında Çanakkale’nin Bayramiç İlçesi Evciler Köyü Ayazma Mevkii’nde bir F-16 savaş uçağı eğitim uçuşu sırasında Kaz Dağları üzerinde düştü. Pilotun uçaktan atladığı, paraşütünün ağaçlara asılı kaldığı ve bulunduğu yeri telsizle bildirdiği bildirilmişti. Bu kazayla birlikte Türk Hava Kuvvetleri, elinde bulunan F-16’lardan yaklaşık 30 adetini kaybetmiş oldu.

Dünya genelinde F-16’ların karıştığı kazalara bakıldığında da sayılarda bir artış olduğu görülüyor. Bunun başta gelen nedeni olarak da uçakların artık ömürlerinin sonuna gelmiş olmaları gösteriliyor.

Bir endişe simgesi olarak F-16
F-16’ların yapılmasına yönelik ilk adımlar 1970’li yılların başında atılmıştı. Kore ve Vietnam savaşlarından alınan dersler ve özellikle Sovyet Mig’lerinin üstünlüğünün görülmesi, ABD’yi yeni savaş uçakları geliştirmeye yönlendirdi. 1972’de başlayan proje sonucu 1975 başlarında F-16’nın prototipi ortaya çıktı.

Bugüne kadar 4.000’in üzerinde üretilen F-16 savaş uçaklarını ABD, Türkiye, Hollanda, Belçika, Norveç, Danimarka, Portekiz, Yunanistan, İtalya, Polonya, Pakistan, Güney Kore, Singapur, Tayland, Endonezya, Mısır, İsrail, Birleşik Arap Emirlikleri, Ürdün, Bahreyn, Umman, Venezuela ve Şili kullanıyor.

F-16 üretim tesislerinin bulunduğu ülkeler ise ABD, Türkiye, Güney Kore, Hollanda ve Belçika olarak biliniyor.

Türkiye elindeki 210 civarında uçakla ABD ve İsrail’in ardından üçüncü büyük F-16 filosuna sahip. Türkiye’yi Mısır ve Hollanda izliyor.

Dengesiz uçak
F-16’lar birçok Batılı askeri kaynak tarafından şu ana kadar geliştirilmiş en iyi savaş uçağı olarak gösteriliyor. F-16 tasarımının içerdiği bazı yenilikler konusundaysa askeri uzmanlar değişik görüşler ileri sürüyorlar.

F-16’lar özellikle yakın muharebe için tasarlanan savaş uçakları olarak tanımlanıyor. Burada amacın Sovyetler Birliği’ne karşı Avrupa’da hava hakimiyetini sağlamak olduğuna dikkat çekiliyor. F-16’lar özellikle “it dalaşı” için ideal uçaklar olarak biliniyor. Türkiye ve Yunanistan, her ikisi de F-16’ya sahip olduktan sonra Ege üzerinde daha fazla karşı karşıya gelmeye başlamışlardı.

F-16’ya yüksek manevra kabiliyeti kazandırmak için uçağın aerodinamik açıdan "kararsız" olarak tasarlandığı belirtiliyor. Askeri uzmanlar, uçağın yapısının aslında uçmaya müsait olmadığını ve uçuşun, kontrol bilgisayarının sürekli olarak komutlar göndermesiyle gerçekleştirilebildiğini belirtiyorlar. Bilgisayarın devreden çıktığı durumda pilotun uçağı dengede tutması mümkün olmuyor. Bunun sonucunda, F-16 pilotlarının hem psikolojik olarak hem de daha yüksek yerçekimi gücüne (g etkisi) maruz kaldıkları için fiziksel olarak daha çok yıpranmakta oldukları biliniyor. F-16 düşüşlerinin önemli bir kısmı pilotun yüksek g etkisi nedeniyle bilincini kaybedip baygınlık geçirmesiyle gerçekleşiyor.

Askeri havacılıkta uçakların yaşadıkları kazalar ve kayıplar “kaza-kırım oranı” şeklinde ifade ediliyor. F-16’ların dünya genelinde kaza-kırım oranlarının 100.000 saatlik uçuş için 4.14 olduğu belirtiliyor. Bu oran diğer uçaklarla kıyaslandığında yüksek değilse de, F-16’ların güvenilirliği havacılık çevrelerinde son yıllarda daha çok sorgulanmaya başlandı.